Toeristenbelasting bijhouden en aangeven

Waar het vandaan komt

De grondslag is artikel 224 van de Gemeentewet. Gemeenten mogen belasting heffen voor overnachtingen door mensen die niet in de gemeente staan ingeschreven. Het is een algemene belasting, en voor de hoogte van de tarieven gelden geen wettelijke beperkingen. Daarom verschilt alles: het tarief, het tijdvak, de leeftijdsgrens en wat je moet bijhouden.

Wat je moet registreren

Vrijwel elke verordening kent naast een aanmeldingsplicht ook een registratieplicht. Enschede heeft een van de uitgebreidere varianten en vraagt in het nachtverblijfregister ten minste de naam, het adres en de woonplaats, de samenstelling van het gezin of de groep waarmee men reist, de datum van aankomst en de datum van vertrek, en het aantal overnachtingen.

Je eigen administratie mag, en dat staat er letterlijk

Dit is het punt dat de meeste verhuurders niet weten, en het scheelt veel gedoe. Meerdere gemeenten schrijven met zoveel woorden dat je geen gemeentelijk formulier hoeft te gebruiken als je zelf iets bijhoudt waaruit het verblijf blijkt.

Deventer en Raalte hebben vrijwel dezelfde bepaling. Die zegt dat de belastingplichtige de verblijf houdende personen registreert in een daarvoor bestemd en door de gemeente beschikbaar gesteld papieren of digitaal nachtregister, en dat die verplichting niet geldt indien de belastingplichtige een eigen registratie voert waarmee het verblijf van de verblijf houdende personen kan worden vastgesteld, zulks ter beoordeling aan de heffingsambtenaar.

Ameland is nog explicieter: de registratie kan een geautomatiseerde registratie zijn, maar ook een handmatig bijgehouden format. En Terschelling laat een eigen registratie toe die aan de gemeentelijke voorwaarden voldoet.

Drie valkuilen

1. Het tijdvak verschilt

   De meeste gemeenten heffen per kalenderjaar, maar niet allemaal. Zwolle hanteert het kalenderkwartaal. Wie op een jaaraangifte rekent en per kwartaal moet aangeven, is te laat voordat hij het weet.

2. De leeftijdsgrens verschilt

   Sommige gemeenten tellen alle overnachtingen, andere stellen kinderen onder een bepaalde leeftijd vrij. Ameland telt bijvoorbeeld vanaf vier jaar. Tel je gewoon alle personen, dan betaal je in zo'n gemeente te veel.

3. Bij een forfait vervalt de registratieplicht juist

   Werkt je gemeente met een forfaitair bedrag per standplaats of per onderkomen per jaar, dan hoef je meestal helemaal geen nachtregistratie voor de belasting bij te houden. Ameland zegt dat expliciet. Dat is precies andersom dan mensen verwachten.

Het verschil met het nachtregister

Deze twee lopen in de praktijk door elkaar en dat levert een privacyprobleem op. Voor de belasting heb je het aantal personen nodig. Voor het strafrecht registreer je alleen de hoofdboeker.

Wie van iedere meereizende de identiteit vastlegt omdat hij denkt dat dat moet, verzamelt gegevens waarvoor geen grondslag is. Tel de personen voor de aangifte, en houd het identificerende register beperkt tot degene die boekte. Meer daarover op de pagina over het nachtregister.

Tarieven in het werkgebied

Ter oriëntatie, met peildatum 2026. Controleer altijd de actuele verordening van je eigen gemeente, want tarieven wijzigen jaarlijks en de gemeente is de enige echte bron.

Apeldoorn, Arnhem, Emmen, Westerveld, Harderwijk, Ermelo en Leeuwarden hebben wij niet nagekeken. Zoek je eigen gemeente op via lokaleregelgeving.overheid.nl.

Twee dingen die dit jaar duurder werden

Per 1 januari 2026 is de btw op logies van 9 naar 21 procent gegaan; de post in tabel I van de Wet op de omzetbelasting die dat verlaagde tarief regelde is vervallen. Het geven van gelegenheid tot kamperen is wel op 9 procent gebleven. Wie zowel kampeerplaatsen als huisjes verhuurt, heeft daardoor twee tarieven in één administratie.

Daarnaast stijgt de toeristenbelasting zelf hard. Gemeenten begrootten in 2025 samen ongeveer 600 miljoen euro, ruim 11 procent meer dan het jaar ervoor, na een stijging van 8 procent in het jaar daarvoor.

Wat Gastklaar hierin doet

Uit het portaal rolt per maand een overzicht van verblijven en nachten. Dat is de basis onder je aangifte, en het scheelt het overtikken van datums.

Wat het niet is: een kant-en-klare aangifte. Elke gemeente heeft een eigen formulier, een eigen tarief en een eigen tijdvak, en het aantal personen per boeking komt uit wat jij invoert. Wij gaan niet beweren dat een systeem dat voor je invult.

Waar dit vandaan komt

• Artikel 224 Gemeentewet, wetten.overheid.nl
• De verordeningen zelf, te vinden via lokaleregelgeving.overheid.nl. Zwolle staat onder CVDR751058
• Tabel I Wet op de omzetbelasting 1968, voor het btw-tarief op logies en op kamperen
• Artikel 231 Gemeentewet en artikel 52 lid 4 Algemene wet inzake rijksbelastingen, voor de bewaartermijn